یک لینک پروکسی برایتان فرستاده‌اند، در یک کانال، از طرف یک ربات یا یکی از آشنایان در چت خصوصی. روی آن زدید، تلگرام دوباره جان گرفت و چت‌ها بارگذاری شدند. اما بعد به تیتری برمی‌خورید که می‌گوید اطلاعات شما همین حالا در پرونده‌های هکرها و سرویس‌های اطلاعاتی خارجی است، و کمی نگران می‌شوید: اصلاً چه کسی این سرور را نگه می‌دارد و دربارهٔ شما چه می‌داند؟
همین اول بگویم که ما خودمان سرور پروکسی داریم و پروکسی شخصی می‌فروشیم. یعنی ما همان صاحب سروری هستیم که این متن دربارهٔ اوست، و شما کاملاً حق دارید ادامهٔ متن را با در نظر گرفتن همین نکته بخوانید. برای همین به راهنمای تلگرام و کد سرور رسمی تکیه می‌کنم و دربارهٔ خودمان فقط در آخر حرف می‌زنم. اگر می‌خواهید اول بدانید پروکسی به‌طور کلی چطور کار می‌کند، یک راهنمای جداگانه هم داریم.
آیا صاحب پروکسی می‌تواند پیام‌های شما را بخواند
نگرانی معمولاً از همین‌جا شروع می‌شود: مدیر پروکسی می‌فهمد با چه کسی در ارتباط هستید، یا حتی خود پیام‌ها را می‌خواند. اتفاقاً خواندن پیام‌ها دقیقاً همان کاری است که از او برنمی‌آید. تلگرام هر چیزی را که می‌فرستید و دریافت می‌کنید پیش از رسیدن ترافیک به پروکسی رمزگذاری می‌کند، و اگر این داده‌ها در مسیر گرفته شوند، نه ارائه‌دهندهٔ اینترنت، نه صاحب مودم Wi-Fi و نه هیچ واسطهٔ دیگری نمی‌تواند رمز آن‌ها را باز کند. در راهنمای پروکسی تلگرام صریحاً آمده که صاحب پروکسی نمی‌تواند پیام‌های شما را بخواند یا حسابتان را شناسایی کند: او نه نام کاربری شما را می‌بیند و نه شناسهٔ حسابتان را. فهرست چت‌ها و کارهایی که در تلگرام انجام می‌دهید (به چه کسی پیام می‌دهید، کدام کانال‌ها را می‌خوانید) هم به هیچ شکلی در دسترس او نیست.
جایگزین کردن پیام در میانهٔ راه هم از او برنمی‌آید. برنامهٔ تلگرام هر پیامی را که دریافت می‌کند بررسی می‌کند و هر چیزی را که از این بررسی رد نشود کنار می‌گذارد. پس در بدترین حالت، یک پروکسی بد چیزی را نمی‌رساند، اما برنامه پیام جعلی را نمی‌پذیرد.
جالب اینکه همان مقاله با تیتر ترسناک، کمی پایین‌تر، همان چیزی را می‌گوید که تلگرام می‌گوید. فقط باید تا آنجا پایین بروید.
با این حال چه چیزهایی را می‌بیند
اما هنوز زود است که کاملاً خیالتان راحت باشد. پروکسی برای اینکه ترافیک را از خودش عبور دهد، اتصال شما را می‌پذیرد، و این یعنی آدرس IP ای را که اتصال از آن آمده می‌بیند. همچنین زمان اتصال‌ها و خود این واقعیت را می‌بیند که کسی از تلگرام استفاده می‌کند. تلگرام این را پنهان نمی‌کند: در همان راهنما نوشته که صاحب پروکسی بدنیت می‌تواند چنین اطلاعاتی را جمع کند و می‌تواند IP شما را ثبت کند، چون شما به سرور او وصل می‌شوید.
خود Telegram Desktop هم این را یادآوری می‌کند. پیش از اولین بررسی سروری که از یک لینک آمده، پنجره‌ای با این متن نشان می‌دهد: «این کار، آدرس IP شما را برای مدیر سرور پروکسی آشکار خواهد کرد.» و منتظر موافقت شما می‌ماند، و بعد از موافقت دیگر نمی‌پرسد. در اوایل سال ۲۰۲۶ همین پنجره در تلگرام اندروید هم اضافه شد، در کارتی که با زدن روی لینک پروکسی باز می‌شود.
از روی IP معمولاً می‌شود ارائه‌دهندهٔ اینترنت و شهر تقریبی را فهمید، و IP خیلی‌ها هم پویا است و عوض می‌شود.
اما اینکه صاحب پروکسی این‌ها را جایی ثبت می‌کند یا نه، از بیرون قابل بررسی نیست، و اینجاست که نگاه کردن به کد جالب می‌شود. سرور MTProxy تلگرام متن‌باز است و هر کسی می‌تواند سرور خودش را راه بیندازد. کد سرور رسمی نشان می‌دهد که با تنظیمات پیش‌فرض، آدرس تک‌تک اتصال‌ها را در گزارش (لاگ) نمی‌نویسد و آدرس کاربر فقط هنگام بعضی خطاها به آنجا می‌رسد. اما اگر سرور با پرچم -v اجرا شود، برای هر اتصال تازه یک خط همراه با IP و پورت در گزارش نوشته می‌شود. شما به‌عنوان کاربر هیچ تفاوتی حس نمی‌کنید. من فقط دربارهٔ سرور رسمی حرف می‌زنم: پیاده‌سازی‌های دیگر قاعدهٔ خودشان را دارند، و اینکه روی سرور یک غریبه چه چیزی روشن است، من نمی‌دانم و شما هم از بیرون نمی‌توانید بفهمید.
یک نکتهٔ ریزتر هم هست. در سرآیند باز هر بستهٔ تلگرام، شمارهٔ کلیدی آمده که از اتصال یک دستگاه مشخص محافظت می‌کند. صاحب پروکسی از روی آن می‌تواند بفهمد که همان دستگاه دوباره به او وصل شده است، حتی اگر IP عوض شده باشد. اما اینکه آن دستگاه مال چه کسی است، باز هم نمی‌فهمد.
چیزهایی که بیشتر از خود پروکسی جای نگرانی دارند
خطرهایی که واقعاً ممکن است به قیمت از دست رفتن حسابتان تمام شوند، معمولاً کنار پروکسی هستند. رباتی که «پروکسی از طرف تلگرام می‌دهد»، برنامه‌ای «مخصوص پروکسی»، یا کسی که پیشنهاد می‌کند در تنظیم کمکتان کند: اغلب در جایی از کار کد ورود را از شما می‌خواهند. تلگرام دربارهٔ این موضوع قاطع است: این کد را نباید به هیچ‌کس داد، از جمله به سرویس‌ها و برنامه‌های دیگر. همچنین توصیه می‌کند با ربات‌ها مثل غریبه‌ها رفتار کنید و رمز عبور، کدهای تلگرام و شمارهٔ حساب بانکی را به آن‌ها ندهید، حتی اگر مؤدبانه بخواهند.
بعد از اتصال به یک پروکسی MTProto ممکن است یک کانال ناآشنا در فهرست چت‌ها ظاهر شود. صاحب پروکسی آن را تبلیغ می‌کند تا هزینهٔ سرور را دربیاورد، و تلگرام این اجازه را به او می‌دهد. Telegram Desktop هنگام افزودن چنین پروکسی‌ای صادقانه می‌نویسد: «این پروکسی ممکن است یک کانال حمایت شده را در لیست گفتگوهای شما نمایش دهد. این عمل هیچ یک ترافیک تلگرام شما را آشکار نمی‌کند.» این کانال به پیام‌های شما کاری ندارد، اما آن را صاحب پروکسی انتخاب کرده است، نه تلگرام، پس با لینک‌ها و ربات‌هایش مثل هر تبلیغ دیگری از یک غریبه برخورد کنید.
ضمناً سری هم به فهرست پروکسی‌ها در تنظیمات بزنید. اگر آدرس‌های ناآشنا از سال‌های قبل آنجا مانده‌اند و جابه‌جایی خودکار روشن است، تلگرام وقتی پروکسی فعلی قطع شود خودش سراغ پروکسی بعدی فهرست می‌رود، و شما روی سروری قرار می‌گیرید که مدت‌هاست چیزی دربارهٔ صاحبش به یاد ندارید.
پروکسی WEB در Telegram Desktop ماجرای خودش را دارد. تا وقتی وصل هستید، یک صفحهٔ وب از ارائه‌دهنده‌اش را در پس‌زمینه اجرا می‌کند، و Desktop صریحاً هشدار می‌دهد: «فقط در صورتی از آن استفاده کنید که به ارائه‌دهنده اعتماد دارید.» من فعلاً این نوع را زیر نظر دارم، ولی عجله‌ای ندارم.
چطور تصمیم بگیرید پروکسی‌تان را نگه دارید یا نه
توصیهٔ تلگرام ساده است: فقط از پروکسی‌هایی استفاده کنید که از منبع مورد اعتمادتان آمده‌اند، یا از یک دوست بخواهید برایتان پروکسی راه بیندازد. من هم با این موافقم. وقتی هیچ صاحب پروکسی‌ای پیام‌ها را نمی‌خواند و همه‌شان IP را می‌بینند، در واقع شما پروکسی را انتخاب نمی‌کنید، بلکه آدمی را که پشت آن است. با یک لینک رایگان از یک کانال معمولاً چیزی برای بررسی ندارید، چون نمی‌دانید چه کسی سرور را نگه می‌دارد و کسی هم نیست که از او بپرسید. دوستی که خودش سرور را راه انداخته، یا سرویسی که سایت دارد و می‌شود به آن پیام داد، حساب دیگری دارد.
من خودم از منبع شروع می‌کردم و بقیهٔ این فهرست را با هر پروکسی‌ای انجام می‌دادم:
- به یاد بیاورید لینک را از کجا گرفته‌اید و بر اساس منبع تصمیم بگیرید پروکسی را نگه دارید یا عوض کنید.
- پروکسی‌هایی را که نمی‌شناسید از فهرست پاک کنید.
- برای گفتگوهای مهم یک گفتگوی محرمانه شروع کنید: نمایهٔ طرف مقابل را باز کنید، روی «…» بزنید و «شروع گفتگوی محرمانه» را انتخاب کنید. آن را فقط شما و طرف مقابل می‌توانید بخوانید، حتی تلگرام نمی‌تواند. این گفتگو همیشه دونفره است و فقط روی دستگاهی می‌ماند که آن را رویش شروع کرده‌اید.
- در بخش «حریم خصوصی و امنیت» تنظیمات، «تأیید دو مرحله‌ای» (گذرواژهٔ ابری) و «قفل با گذرواژه» برای خود برنامه را روشن کنید.
- فهرست نشست‌های فعال را باز کنید (در تنظیمات، بخش «دستگاه‌ها») و نشست‌هایی را که نمی‌شناسید ببندید.
- کد ورود را فقط در خود تلگرام وارد کنید، هیچ جای دیگر.
همهٔ این‌ها از حسابتان محافظت می‌کنند، هر پروکسی‌ای که داشته باشید. اما در برابر کسی که گوشی قفل‌نشدهٔ شما را به دست گرفته، نه پروکسی کمکی می‌کند و نه رمزگذاری، و تلگرام هم در راهنمایش این را صریح گفته است.
و دربارهٔ خودمان، چون ما هم صاحب پروکسی هستیم
FreeGate یک پروکسی شخصی MTProto است، و ما پیام‌های شما را نمی‌بینیم، دقیقاً به همان دلیلی که بالاتر گفتم. تلگرام پیام‌ها را پیش از رسیدن به پروکسی رمزگذاری می‌کند، ما کلیدی برای باز کردن رمز آن‌ها نداریم و فقط داده‌ها را جلوتر می‌فرستیم. این امتیاز ما نیست: تلگرام این‌طور ساخته شده و با هر صاحب پروکسی دیگری هم همین است.
اگر حریم خصوصی برایتان مهم است، به پرسش «چه کسی آن را نگه می‌دارد» با چیزهایی جواب می‌دهیم که خودتان می‌توانید بررسی کنید. هر دستگاه شما لینک خودش را دارد، و اگر لینک جایی درز کرد، در حساب کاربری با یک لمس عوضش می‌کنید و لینک قبلی فوراً از کار می‌افتد. برای ثبت‌نام فقط ایمیل لازم است، بدون شماره تلفن. پروکسی فقط داخل تلگرام کار می‌کند، در برنامه‌های رسمی برای iOS، اندروید، ویندوز، macOS و لینوکس، و مرورگر و برنامه‌های دیگر مثل همیشه مستقیم به اینترنت وصل می‌شوند. نسخهٔ وب تلگرام از پروکسی پشتیبانی نمی‌کند.
می‌توانید رایگان امتحان کنید: ۱ روز پس از ثبت‌نام با ایمیل و تأیید آن، بدون پرداخت. قیمت برای یک دستگاه است، یعنی گوشی و لپ‌تاپ جداگانه حساب می‌شوند، و تعرفه‌ها را روی سایت می‌بینید. پرداخت از موجودی حساب کاربری است که فعلاً از طریق پشتیبانی شارژ می‌شود، و برداشت خودکار وجود ندارد. همه چیز در freegate.app/ir است.
و اگر روی پروکسی یک دوست بمانید، آن هم اشکالی ندارد. مهم این است که بدانید چه کسی آن را نگه می‌دارد.