دیشب همه چیز عادی بود، اما امروز تلگرام را باز می‌کنید و می‌بینید چت‌ها جلو نمی‌روند، جای عکس‌ها مربع‌های خالی مانده و بالای صفحه مدام «در حال اتصال...» می‌چرخد. سراغ جست‌وجو می‌روید و آنجا همه چیز در هم است: خبرهایی دربارهٔ اینکه «امروز تلگرام چه شده»، سایت‌های گزارش قطعی و توصیه‌هایی از هر نوع، مثلاً از حساب خارج شوید، یا سرور را عوض کنید (معمولاً نمی‌گویند دقیقاً کدام سرور تلگرام را باید عوض کرد)، و جایی هم با اطمینان نوشته‌اند که مشکل اصلاً از شما نیست و کاری نمی‌شود کرد.
پیشنهاد من این است که به‌جای جست‌وجو، از همان خطی شروع کنید که خود تلگرام بالای صفحه نشان می‌دهد. تا وقتی اتصال برقرار نیست، تلگرام آنجا یک نوشتهٔ کوتاه نشان می‌دهد که دقیقاً چه چیزی درست کار نمی‌کند، و از روی همین نوشته معلوم می‌شود باید دنبال چه بگردید. من نگاه کردم که این نوشته‌ها در کد تلگرام برای اندروید چطور کار می‌کنند، و معنای آن‌ها این است.
تلگرام بالای صفحه به شما چه می‌گوید
«در انتظار شبکه...» وقتی ظاهر می‌شود که خود سیستم گوشی به برنامه خبر می‌دهد شبکه‌ای در کار نیست. در این حالت تلگرام حتی تلاش نمی‌کند به سرورهایش برسد، پس دنبال علت در خود تلگرام گشتن فایده‌ای ندارد. بهتر است بررسی کنید وای‌فای یا دادهٔ موبایل روشن باشد و حالت هواپیما روشن نمانده باشد. این بخش را در کد نسخهٔ اندروید دیدم. آیفون هم خط مشابهی دارد.
«در حال اتصال...» کمی پیچیده‌تر است. گوشی اینترنت دارد، پروکسی در تلگرام روشن نیست، ولی تلگرام هنوز نمی‌تواند به سرورهای خودش برسد. اینجاست که چیزهایی برای بررسی وجود دارد.
اگر در تلگرام پروکسی روشن باشد و پاسخ ندهد، این هم دیده می‌شود، فقط در هر سیستم‌عامل به شکلی دیگر. در اندروید بالای صفحه به‌جای «در حال اتصال...» نوشته می‌شود «در حال اتصال به پروکسی...». در Telegram Desktop پایین سمت چپ نماد پروکسی ظاهر می‌شود و کنارش یک نشانگر بارگذاری می‌چرخد. در آیفون همان «در حال اتصال...» معمولی می‌ماند و گاهی پیامی ظاهر می‌شود که می‌گوید «این پروکسی ممکن است غیر قابل دسترس باشد. پروکسی دیگری را انتخاب کنید.» یعنی تلگرام می‌خواهد از طریق پروکسی وصل شود، پروکسی جواب نمی‌دهد، و تا وقتی آن را خاموش یا درست نکنید، تلگرام همچنان به همان پروکسی سر می‌زند.
«در حال به‌روزرسانی...» اتفاقاً نشانهٔ خوبی است، چون اتصال برقرار شده و تلگرام پیام‌های تازه را بارگذاری می‌کند. کافی است کمی صبر کنید.
به ترتیب چه کارهایی از دست شما برمی‌آید
قدم‌ها از سریع‌ترین شروع می‌شوند و به کارهایی می‌رسند که چند دقیقه وقت می‌گیرند. بعد از هر قدم به نوشتهٔ بالای صفحه نگاه کنید، و اگر از بین رفت، لازم نیست ادامه بدهید.
- شبکهٔ دیگر. از وای‌فای به دادهٔ موبایل بروید یا برعکس. اگر تلگرام در شبکهٔ دیگر کار کرد، مشکل از شبکهٔ قبلی است: از مودم، از ارائه‌دهندهٔ اینترنت خانگی یا از اپراتور.
- پروکسی در تلگرام. اگر یکی از نشانه‌های پروکسی را که بالاتر گفتم می‌بینید، یعنی پروکسی روشن است. اینکه کار می‌کند یا نه، در تنظیمات پروکسی پیداست (مسیرش کمی پایین‌تر آمده): کنار پروکسی انتخاب‌شده باید «متصل» نوشته شده باشد (در Telegram Desktop «آنلاین»)، و «در حال اتصال...» یعنی هنوز از طریق آن اتصالی برقرار نشده است. ممکن است پروکسی بی‌صدا از کار افتاده باشد، چون لینک‌هایی که در فهرست‌های عمومی منتشر می‌شوند عمر کوتاهی دارند، یا اشتراک یک پروکسی پولی تمام شده باشد. آن را خاموش کنید و ببینید چه تغییری می‌کند. در اندروید این کار با کلید «استفاده از پروکسی» در «داده‌ها و ذخیره‌سازی» ← «تنظیمات پروکسی» انجام می‌شود. در آیفون مسیر این است: «تنظیمات» ← «داده‌ها و ذخیره‌سازی» ← در پایین «پروکسی». در Telegram Desktop هم گزینهٔ «غیرفعال کردن پروکسی» را در «تنظیمات» ← «پیشرفته» ← «نوع اتصال» لازم دارید. در کامپیوتر یک نکتهٔ دیگر هم هست: Telegram Desktop به‌طور پیش‌فرض از تنظیمات پروکسی سیستم استفاده می‌کند («استفاده از تنظیمات پروکسی سیستم»)، پس ممکن است پروکسی نه در خود تلگرام، بلکه در تنظیمات سیستم تعریف شده باشد. اینکه پروکسی تلگرام اصلاً چطور کار می‌کند را در مقالهٔ جداگانه‌ای مفصل توضیح داده‌ام.
- VPN. اگر روی گوشی VPN روشن است، آن را خاموش کنید و تلگرام را بدون آن امتحان کنید. VPN همهٔ ترافیک گوشی را از خودش عبور می‌دهد، نه فقط ترافیک تلگرام را، و اگر خودش گیر کند، تلگرام هم همراه آن متوقف می‌شود.
- به‌روزرسانی برنامه. آخرین نسخهٔ تلگرام را از فروشگاه برنامه‌ها یا از سایت رسمی نصب کنید. Telegram Desktop زیاد به‌روزرسانی می‌شود، و وقتی نوع پروکسی را نمی‌شناسد، خودش صریحاً می‌خواهد مطمئن شوید آخرین نسخه را نصب کرده‌اید.
- راه‌اندازی دوباره. تلگرام را کامل ببندید و دوباره باز کنید. اگر فایده نداشت، گوشی را خاموش و روشن کنید.
- حافظهٔ کش. اگر می‌خواهید یک کار دیگر هم امتحان کنید، کش را پاک کنید: «تنظیمات» ← «داده‌ها و ذخیره‌سازی» ← «میزان استفاده از حافظه» ← «پاک کردن حافظه کش» (نام گزینه‌ها در اندروید این‌طور است). برای این کار لازم نیست از حساب خارج شوید و عکس‌ها و ویدیوها در فضای ابری تلگرام می‌مانند. فقط انتظار معجزه نداشته باشید، چون در راهنمای تلگرام پاک کردن کش راهی برای آزاد کردن فضای گوشی معرفی شده و دربارهٔ درست شدن اتصال حرفی در آن نیست.
از کجا بفهمیم مشکل از گوشی شما نیست
سایت‌های گزارش قطعی اینجا چیز زیادی نمی‌گویند. ساده‌تر است از آشنایی بپرسید که از همان اپراتور شما استفاده می‌کند. اگر تلگرام او هم همین‌طور در حال اتصال می‌ماند، برنامه‌های دیگر روی گوشی شما باز می‌شوند و قدم‌های بالا را هم انجام داده‌اید، احتمالاً مشکل از گوشی و تنظیمات شما نیست. و اگر تلگرام آشنایتان کار می‌کند، من جای شما یک بار دیگر پروکسی و VPN را بررسی می‌کردم، چون وقتی عجله دارید راحت از چشم می‌افتند.
چرا پیشنهاد نمی‌کنم از حساب خارج شوید
این توصیه در نتایج جست‌وجو دیده می‌شود، گاهی حتی با این توضیح که از همهٔ دستگاه‌ها با هم خارج شوید و دوباره وارد شوید، آن هم بدون هیچ هشداری. در حالی که در راهنمای تلگرام صریحاً آمده که بیشتر کاربران نیازی به خروج از حساب ندارند. با خروج از حساب همهٔ چت‌های مخفی از بین می‌روند، چون به دستگاه وابسته‌اند و در فضای ابری نگه داشته نمی‌شوند. یک نکتهٔ دیگر هم هست: تلگرام ممکن است کد ورود را نه با پیامک، بلکه در چت «Telegram» روی دستگاه دیگری بفرستد که در آن وارد حساب شده‌اید.
نتیجه‌ای که من می‌گیرم این است: تا وقتی تلگرام وصل نمی‌شود، خارج شدن از آن برای درست کردن مشکل کار پرخطری است. برای ورود دوباره هم به اتصال با تلگرام نیاز دارید، و کد ممکن است جایی برسد که الان به آن دسترسی ندارید. این برداشت خود من است و در راهنما چنین چیزی نوشته نشده. اگر کد اصلاً نمی‌رسد، آن موضوع جداگانه‌ای است، اما یک قاعده همیشه برقرار است: کد ورود را به هیچ‌کس ندهید، نه به آدم‌ها و نه به سرویس‌ها و برنامه‌های دیگر، هر قدر هم مؤدبانه از شما بخواهند.
اگر پروکسی شما از ماست
و در آخر دربارهٔ خودمان. همین اول بگویم که ما پروکسی شخصی برای تلگرام می‌فروشیم، پس نمی‌شود مرا نویسنده‌ای کاملاً بی‌طرف دانست، این را در نظر داشته باشید. اگر پروکسی ما را گذاشته‌اید و تلگرام مدام در حال اتصال است، اول بررسی کنید که اشتراکتان تمام نشده باشد. وقتی اشتراک تمام می‌شود، لینک دیگر وصل نمی‌شود اما تلگرام همچنان تلاش می‌کند از طریق آن وصل شود، و شما همان نشانهٔ پروکسی را می‌بینید. تعرفه را در حساب کاربری تمدید کنید یا پروکسی را در تنظیمات تلگرام خاموش کنید. بدون اقدام شما چیزی کسر نمی‌شود.
FreeGate فقط داخل تلگرام کار می‌کند و مرورگر و بقیهٔ برنامه‌ها مستقیم به اینترنت وصل می‌شوند. هر دستگاه لینک خودش را دارد، و اگر لینکتان جایی درز کرد، می‌توانید آن را در حساب کاربری با یک لمس عوض کنید و لینک قبلی فوراً از کار می‌افتد. FreeGate پیام‌های شما را نمی‌بیند، چون آن‌ها را خود تلگرام رمزگذاری می‌کند و پروکسی فقط داده‌های رمزگذاری‌شده را منتقل می‌کند. این پروکسی در برنامه‌های رسمی تلگرام برای iOS، اندروید، ویندوز، macOS و لینوکس کار می‌کند، اما نسخهٔ وب تلگرام از پروکسی پشتیبانی نمی‌کند.
ثبت‌نام فقط با ایمیل است، بدون شماره تلفن و بدون برداشت خودکار. بعد از تأیید ایمیل، ۱ روز فرصت دارید که بدون پرداخت امتحان کنید. قیمت برای یک دستگاه است، یعنی گوشی و کامپیوتر جداگانه حساب می‌شوند، و تعرفه‌ها را روی سایت می‌بینید. روز آزمایشی را از freegate.app/ir شروع کنید.