تلگرام را باز می‌کنید و بالای صفحه، به‌جای عنوان همیشگی، «در حال اتصال...» نوشته شده است. چت‌ها تکان نمی‌خورند و پیامی که همین الان نوشتید جایی نمی‌رود، در حالی که مرورگرِ همان گوشی صفحه‌ها را بی‌دردسر باز می‌کند. شاید برنامه را بسته و دوباره باز کرده‌اید، شاید از Wi-Fi به اینترنت همراه رفته‌اید و برگشته‌اید، اما نوشته همان است که بود. در جست‌وجو هم توصیه می‌کنند از حساب خارج شوید، همهٔ داده‌های برنامه را پاک کنید یا یک VPN دیگر نصب کنید، و با نیمی از این توصیه‌ها آدم نگران پیام‌هایش می‌شود.
همین اول بگویم که من خودم پروکسی برای تلگرام می‌فروشم (FreeGate)، پس نویسنده‌ای بی‌طرف نیستم، و دربارهٔ خودمان فقط در آخر مقاله حرف می‌زنم. اما پیش از هر کاری به خود این نوشته نگاه کنید. تلگرام آن را برای زیبایی نشان نمی‌دهد، بلکه از روی آن پیداست که در کدام مرحله کارش گیر کرده است، و این نوشته فقط بالای فهرست چت‌ها نیست. نوشته‌هایی را که پایین‌تر می‌آورم با کد برنامه‌های تلگرام و با ترجمهٔ فارسی آن‌ها در سایت ترجمه‌های تلگرام تطبیق داده‌ام.
تلگرام شما کجا دربارهٔ اتصال خبر می‌دهد
در اندروید نوشته به‌جای عنوانِ بالای چت‌ها می‌نشیند و چهار حالت دارد: «در انتظار شبکه...»، «در حال اتصال...»، «در حال اتصال به پروکسی...» و «در حال به‌روزرسانی...». اگر چتی را باز کنید، همین نوشته جای سطر زیر نام طرف مقابل را می‌گیرد، همان سطری که معمولاً نشان می‌دهد او آنلاین است یا نه. وقتی اتصال برگردد، سطر قبلی خودش سر جایش برمی‌گردد.
در آیفون نوشته‌ها کمی فرق دارند، اما لازم نیست روی این فرق‌ها وقت بگذارید. بالای چت‌ها «در انتظار شبکه» بدون سه نقطه، «در حال اتصال...» یا «در حال به‌روزرسانی...» نوشته می‌شود، و در چتِ باز، زیر نام طرف مقابل، همین‌ها را می‌بینید، با این فرق که «در انتظار شبکه...» آنجا سه نقطه دارد. آیفون در فهرست چت‌ها نوشتهٔ جداگانه‌ای برای پروکسی نشان نمی‌دهد. عبارت «در حال اتصال به پروکسی...» در ترجمه‌ها هست، اما در کد این حالت کنار گذاشته شده است، پس اگر پروکسی روشن باشد و جواب ندهد، همان «در حال اتصال...» معمولی را می‌بینید.
در Telegram Desktop روی کامپیوتر از همه راحت‌تر می‌شود اشتباه کرد، چون بالای فهرست چت‌ها چیزی نمی‌نویسد. شما باید به گوشهٔ پایین ستون چت‌ها نگاه کنید. تا وقتی اتصال برقرار نیست، آنجا نشانگر کوچکی می‌چرخد، و کلمهٔ «در حال اتصال...» فقط وقتی ظاهر می‌شود که ماوس را روی آن ببرید. اگر اتصال برقرار نشد و برنامه منتظر تلاش بعدی است، روی نشانگر «اتصال مجدد ظرف» و تعداد ثانیه‌ها نوشته می‌شود و کنارش دکمهٔ «تلاش مجدد» هست. سربرگ چتِ باز هم تغییر می‌کند و به‌جای وضعیت طرف مقابل، علامتی می‌چرخد و «در حال اتصال...» نوشته می‌شود. اگر پروکسی روشن باشد، نشانگر همیشه با علامت پروکسی دیده می‌شود، اما فقط وقتی می‌چرخد که اتصال برقرار نیست.
در نسخهٔ وب نوشته بالای چت‌ها می‌آید، و در یکی از دو نسخهٔ آن درست داخل نوار جست‌وجو، به‌جای کلمهٔ جست‌وجو. تلگرام برای Mac هم نوشته‌های خودش را دارد، بدون سه نقطه.
«در حال اتصال...» مانده و کنار پیام‌ها ساعت است
«در حال اتصال...» یعنی دستگاه شما به شبکه وصل است، اما نمی‌تواند به سرورهای تلگرام برسد. نوشتهٔ مربوط به پروکسی در اندروید همین را می‌گوید، فقط تلگرام تلاش می‌کند از طریق پروکسیِ روشن وصل شود. اما «در انتظار شبکه» وقتی ظاهر می‌شود که خود سیستم به تلگرام گفته شبکه‌ای در کار نیست، و تلگرام اصلاً تلاشی برای اتصال نمی‌کند، پس مشکل از Wi-Fi یا اینترنت همراه است، نه از تلگرام.
یک ظرافت هم در جملهٔ آشنای «ولی اینترنت که هست» وجود دارد. تلگرام در اندروید شبکه را در دسترس می‌داند اگر سیستم بگوید اتصال برقرار است یا در حال برقراری است. برای همین، روی Wi-Fi که گوشی به آن وصل است ولی خود مودم به اینترنت دسترسی ندارد، شما «در حال اتصال...» می‌بینید، نه «در انتظار شبکه...».
تا وقتی «در حال اتصال...» مانده، پیام‌های تازهٔ شما فرستاده نشده‌اند. در اندروید این را از علامت کنار پیام می‌فهمید: به‌جای تیک، ساعت کوچکی هست، و اگر فرستادن به‌کلی ناموفق باشد، علامت خطا ظاهر می‌شود. یک تیک یعنی پیام به فضای ابری تلگرام رسیده، و دو تیک یعنی آن را خوانده‌اند. پس اگر کنار آخرین پیام‌هایتان ساعت است، آن‌ها هنوز روی گوشی خودتان هستند و به طرف مقابل نرسیده‌اند. همین که اتصال برگردد و پیام‌ها فرستاده شوند، ساعت جایش را به تیک می‌دهد و بالای چت‌ها هم دوباره عنوان معمولی ظاهر می‌شود.
در اندروید می‌شود روی «در حال اتصال...» و نوشتهٔ مربوط به پروکسی زد تا تلگرام فهرست پروکسی‌ها را باز کند، اما زدن روی «در انتظار شبکه...» و «در حال به‌روزرسانی...» کاری نمی‌کند. اینکه هر نوشته کنار پروکسی در این فهرست چه معنایی دارد، در مقالهٔ پروکسی وصل است اما تلگرام کار نمی‌کند توضیح داده‌ام. و اگر نوشته بدون پروکسی هم نمی‌رود، مقالهٔ چرا تلگرام کار نمی‌کند را باز کنید، چون همهٔ بررسی‌ها آنجا به ترتیب آمده و من اینجا تکرارشان نمی‌کنم.
نوشته‌ای نیست، اما عکس‌ها و ویدیوها همچنان می‌چرخند
گاهی هم برعکس است. بالای صفحه عنوان معمولی است و پیام‌های تازه می‌رسند، اما عکس‌ها و ویدیوها با دایرهٔ چرخان مانده‌اند. اینجا نوشته به شما کمکی نمی‌کند، چون از اتصال اصلی خبر می‌دهد، همان که پیام‌ها از آن می‌آیند. تلگرام فایل‌های بزرگ را جداگانه بارگیری می‌کند، از اتصال‌های خودشان و اغلب از سرورهای جداگانه‌ای برای رسانه، و در مستندات تلگرام برای برنامه‌نویسان صریحاً آمده که پیام‌ها و به‌روزرسانی‌ها اصلاً از این اتصال‌ها عبور نمی‌کنند. برای همین ممکن است نوشته‌ای نباشد و پیام‌ها برسند، اما عکس‌ها بارگیری نشوند.
اینکه چرا فایل‌ها گیر می‌کنند را من اینجا بررسی نمی‌کنم، چون ماجرای جداگانه‌ای است. اما اگر پروکسی شما روشن است، در همان مقالهٔ پروکسی بخشی دقیقاً برای وقتی هست که کنار پروکسی «متصل» نوشته شده، اما عکس‌ها بارگیری نمی‌شوند.
چرا «در حال به‌روزرسانی...» طول می‌کشد و چرا نوشته مدام عوض می‌شود
«در حال به‌روزرسانی...» بی‌دلیل شما را نگران می‌کند، چون در این لحظه اتصال دیگر برقرار است. در اندروید این نوشته فقط وقتی ظاهر می‌شود که اتصال برقرار شده و تلگرام از سرور می‌پرسد از دفعهٔ قبل چه چیزی تغییر کرده و چیزهای جامانده را بارگیری می‌کند. در همان مستندات برای برنامه‌نویسان آمده که برنامه هنگام اجرا، پیش از هر چیز، همهٔ چیزهایی را درخواست می‌کند که وقتی آفلاین بوده رسیده است.
اگر چیزهای زیادی جمع شده باشد، سرور تغییرات را تکه‌تکه می‌فرستد. برنامه یک تکه را می‌گیرد و تکهٔ بعدی را می‌خواهد، تا آخرین تکه، و در اندروید «در حال به‌روزرسانی...» تمام این مدت می‌ماند. گاهی آن‌قدر چیز جا مانده که سرور حتی تکه‌تکه هم نمی‌فرستد، و آن وقت تلگرام فهرست چت‌ها را از نو بارگیری می‌کند. برای همین من تعجب نمی‌کنم اگر به‌روزرسانی بعد از مدتی که گوشی خاموش بوده یا مدت‌ها سراغ تلگرام نرفته‌اید طول بکشد، به‌خصوص اگر در این مدت چیزهای تازهٔ زیادی در چت‌ها جمع شده باشد. اینجا چیزی خراب نیست و لازم نیست برای آن چیزی را دوباره نصب کنید، چون اتصال که برقرار است.
بدتر وقتی است که نوشته مدام عوض می‌شود: «در حال اتصال...»، بعد «در حال به‌روزرسانی...»، بعد دوباره «در حال اتصال...». برداشت من این است که اتصال برقرار می‌شود و پیش از آنکه تلگرام فرصت کند چیزهای جامانده را بارگیری کند، قطع می‌شود. طبق کد اندروید، «در حال به‌روزرسانی...» فقط تا وقتی نشان داده می‌شود که اتصال هست، پس همین که اتصال قطع شود، نوشته فوراً دوباره «در حال اتصال...» می‌شود (در اندروید با پروکسی روشن، «در حال اتصال به پروکسی...»)، حتی اگر بارگیری تمام نشده باشد. اما اینکه خود اتصال چرا قطع می‌شود، از داخل برنامه دیده نمی‌شود.
در Telegram Desktop شما این جابه‌جایی را نمی‌بینید، چون آنجا نوشته‌ای برای انتظار شبکه و به‌روزرسانی نیست. این برنامه فقط سه حالت دارد: در حال اتصال، انتظار برای تلاش بعدی و حالت عادی که همه چیز وصل است.
تا وقتی هر کدام از این نوشته‌ها هست، من به دکمه‌هایی که قول شروع از صفر می‌دهند دست نمی‌زدم. راهنمای تلگرام صریحاً می‌گوید بیشتر کاربران نیازی به خروج از حساب ندارند و کش را می‌شود بدون خروج پاک کرد. پاک کردن همهٔ داده‌های برنامه در تنظیمات اندروید و حذف پوشهٔ tdata روی کامپیوتر در عمل یعنی خروج از حساب روی همان دستگاه، و چت‌های مخفی با خروج از بین می‌روند، چون به دستگاه وابسته‌اند. برای ورود دوباره هم کدی لازم دارید که ممکن است به‌جای پیامک، در چت «Telegram» روی دستگاه دیگری برسد که در آن وارد حساب شده‌اید. دربارهٔ تنظیمات خود دستگاه‌ها مقاله‌های جداگانه‌ای برای آیفون، اندروید و کامپیوتر نوشته‌ام.
اگر پروکسی شما از ماست
و حالا همان‌طور که قول داده بودم، دربارهٔ خودمان. اگر پروکسی FreeGate روی تلگرام شماست و تلگرام در اندروید روی «در حال اتصال به پروکسی...» یا در آیفون روی «در حال اتصال...» معمولی مانده، اول ببینید اشتراکتان تمام نشده باشد. بعد از پایان اشتراک، لینک دیگر وصل نمی‌شود، اما تلگرام باز هم بارها تلاش می‌کند از طریق آن وصل شود. در این صورت تعرفه را در حساب کاربری تمدید کنید یا پروکسی را در تنظیمات تلگرام خاموش کنید. تمدید خودکار در سرویس ما به‌طور پیش‌فرض خاموش است، پس اگر خودتان روشنش نکرده‌اید، چیزی کسر نمی‌شود. و اگر تلگرام «در انتظار شبکه» نوشته، هیچ پروکسی‌ای، از جمله پروکسی ما، کمکی نمی‌کند، چون تلگرام در این حالت اصلاً تلاشی برای اتصال نمی‌کند.
پروکسی ما فقط تلگرام را از خودش عبور می‌دهد، و مرورگر و برنامه‌های دیگر مثل همیشه مستقیم به اینترنت وصل می‌شوند. هر دستگاه لینک خودش را دارد، و اگر کس دیگری آن را دید، شما در حساب کاربری با یک لمس عوضش می‌کنید و لینک قبلی فوراً از کار می‌افتد. اگر شبکه یا گوشی را عوض کرده‌اید، لینک بلافاصله کار می‌کند و لازم نیست منتظر بمانید. ما پیام‌های شما را نمی‌بینیم، چون تلگرام آن‌ها را پیش از رسیدن به پروکسی رمزگذاری می‌کند. همهٔ این‌ها در برنامه‌های رسمی تلگرام برای iOS، اندروید، ویندوز، macOS و لینوکس کار می‌کند، اما نسخهٔ وب تلگرام از پروکسی پشتیبانی نمی‌کند.
روز آزمایشی رایگان است و بعد از ثبت‌نام با ایمیل و تأیید آن به شما داده می‌شود، و برایش نه پرداختی لازم است و نه شماره تلفن. تعرفه‌ها هنوز روی صفحهٔ ایران اعلام نشده‌اند، و ثبت‌نام و بقیهٔ شرایط را در freegate.app/ir می‌بینید. قیمت برای یک دستگاه است، پس اگر پروکسی را هم روی گوشی و هم روی کامپیوتر می‌خواهید، هنگام خرید ۲ را انتخاب کنید. فکر می‌کنم برای امروز همین کافی باشد.